پوشش روی (گالوانیزه) رایج‌ترین راه محافظت فولاد در برابر زنگ‌زدگی است، اما همه‌ی گالوانیزه‌ها مثل هم نیستند. دانستن تفاوت گالوانیزه گرم و سرد کمک می‌کند برای هر کار، محصول درست را بخرید و پول اضافه ندهید.
گالوانیزه چطور از فولاد محافظت می‌کند؟
روی دو کار انجام می‌دهد. اول، مثل یک سد جلوی رسیدن رطوبت به فولاد را می‌گیرد. دوم، اگر پوشش خراش بردارد، روی به‌جای فولاد خورده می‌شود و از آن محافظت می‌کند (حفاظت فداشونده). به همین دلیل یک خراش کوچک روی سطح گالوانیزه بلافاصله زنگ نمی‌زند.
گالوانیزه گرم
در این روش، قطعه‌ی فولادی پس از شست‌وشو و اسیدشویی در وان روی مذاب (حدود ۴۵۰ درجه‌ی سانتی‌گراد) فرو می‌رود. روی با سطح فولاد واکنش می‌دهد و چند لایه‌ی آلیاژی به‌هم‌پیوسته می‌سازد.
- پوشش ضخیم است؛ در قطعات سازه‌ای معمولاً چند ده میکرون.
- پیوند پوشش با فولاد متالورژیکی است و به‌سختی کنده می‌شود.
- ظاهر آن مات‌تر است و گاهی طرح گل‌مانند (اسپنگل) دارد.
- برای فضای باز و محیط مرطوب مناسب است.
ورق گالوانیزه در خط پیوسته‌ی گرم تولید می‌شود و میزان پوشش آن با عددی مثل Z100 تا Z275 (گرم روی در هر متر مربع، مجموع دو طرف) بیان می‌شود.
گالوانیزه سرد
«گالوانیزه سرد» در بازار به دو چیز گفته می‌شود:
- آبکاری الکتریکی: روی با جریان برق روی قطعه می‌نشیند. پوشش نازک (معمولاً چند میکرون تا حدود ۲۵ میکرون)، براق و یکنواخت است.
- رنگ غنی از روی: رنگی با درصد بالای پودر روی که با قلم‌مو یا اسپری زده می‌شود؛ بیشتر برای ترمیم محل جوش و برش.
مقایسه‌ی گالوانیزه گرم و سرد
| گالوانیزه گرم | گالوانیزه سرد (الکتریکی) | |
|---|---|---|
| ضخامت پوشش | زیاد | کم |
| دوام در فضای باز | بلندمدت | کوتاه‌تر |
| ظاهر | مات، گاهی ناصاف | براق و صاف |
| دقت ابعاد و رزوه | کمتر | بیشتر |
| کاربرد | سازه، لوله، نرده، دکل، پیچ‌ومهره‌ی سازه‌ای | قطعات داخلی، پیچ‌های ظریف، لوازم برقی |
برای هر کار کدام را بخریم؟
- لوله‌ی آب و گلخانه، نرده و حصار، گاردریل، سازه‌ی فضای باز: گالوانیزه گرم. قیمت و انواع را در لوله گالوانیزه ببینید.
- ورق سقف و کانال‌سازی: ورق گالوانیزه با پوشش متناسب با محیط؛ راهنمای انتخاب در انتخاب ورق گالوانیزه.
- قطعات داخل ساختمان و تابلو برق: گالوانیزه‌ی الکتریکی کافی است.
- محل برش و جوش روی قطعه‌ی گالوانیزه: ترمیم با رنگ غنی از روی.
تشخیص هنگام خرید
- گالوانیزه گرم مات‌تر و کمی زبر است؛ الکتریکی براق و آینه‌ای.
- پوشش گرم با خراش ناخن یا سکه کنده نمی‌شود.
- در برگه‌ی کارخانه، وزن یا ضخامت پوشش نوشته شده است؛ همان را بخواهید.
جمع‌بندی
گالوانیزه گرم و سرد هر دو از روی استفاده می‌کنند، اما ضخامت و دوامشان بسیار متفاوت است. برای فضای باز و تماس با آب، گالوانیزه گرم انتخاب درست است؛ برای کارهای داخلی و قطعات ظریف، نوع الکتریکی به‌صرفه‌تر است.
سوالات متداول
گالوانیزه گرم چند سال عمر می‌کند؟ به ضخامت پوشش و محیط بستگی دارد. در هوای خشک و غیرصنعتی دهه‌ها دوام می‌آورد و در محیط ساحلی و صنعتی عمر آن کمتر است.
می‌توان قطعه‌ی گالوانیزه را جوش داد؟ بله، اما پوشش محل جوش می‌سوزد و باید با رنگ غنی از روی ترمیم شود. هنگام جوشکاری تهویه‌ی مناسب لازم است.
سفیدک روی ورق گالوانیزه چیست؟ اگر رطوبت بین برگ‌های روی‌هم‌چیده بماند، لایه‌ی سفیدرنگی تشکیل می‌شود. ورق را خشک و با تهویه نگه دارید.