پیش از شروع ساخت، همه می‌خواهند بدانند مقدار آهن مصرفی در ساختمان چقدر می‌شود تا بودجه و زمان خرید را برنامه‌ریزی کنند. عدد دقیق فقط از نقشه‌ی سازه و متره به دست می‌آید، اما برای برآورد اولیه می‌توان از بازه‌های تجربی استفاده کرد.
اعداد این مقاله تخمین اولیه‌اند و جای محاسبات مهندس سازه را نمی‌گیرند. مقدار واقعی به نقشه بستگی دارد.
مقدار آهن مصرفی در ساختمان با اسکلت بتنی
در اسکلت بتنی، فولاد به شکل میلگرد در فونداسیون، ستون، تیر، سقف و دیوار برشی مصرف می‌شود. بازه‌ی تجربی برای ساختمان‌های مسکونی متعارف:
| تعداد طبقات | میلگرد تقریبی به ازای هر متر مربع زیربنا |
|---|---|
| ۱ تا ۳ طبقه | حدود ۲۵ تا ۳۵ کیلوگرم |
| ۴ تا ۷ طبقه | حدود ۳۵ تا ۴۵ کیلوگرم |
| بلندتر یا با دیوار برشی زیاد | بیشتر از ۴۵ کیلوگرم |
مثال: یک ساختمان ۴ طبقه با ۸۰۰ متر مربع زیربنای کل، با فرض ۴۰ کیلوگرم در متر مربع، حدود ۳۲ تن میلگرد لازم دارد.
اسکلت فلزی
در اسکلت فلزی، فولاد اصلی در تیرها و ستون‌ها (تیرآهن، ورق و قوطی) است و میلگرد در فونداسیون و سقف مصرف می‌شود:
- اسکلت (تیر، ستون، بادبند و اتصالات): برای ساختمان‌های مسکونی متعارف، اغلب در بازه‌ی حدود ۴۰ تا ۷۰ کیلوگرم در هر متر مربع زیربنا.
- میلگرد فونداسیون و سقف: حدود ۱۰ تا ۲۰ کیلوگرم در هر متر مربع، بسته به نوع سقف و ابعاد پی.
چه چیزهایی مقدار فولاد را بالا و پایین می‌برد؟
- تعداد طبقات: با افزایش ارتفاع، بار ستون‌ها و نیروی زلزله بیشتر می‌شود.
- دهانه‌ها: فاصله‌ی زیاد ستون‌ها یعنی تیرهای قوی‌تر.
- خطر زلزله‌ی منطقه و نوع خاک: منطقه‌ی پرخطر و خاک ضعیف، فولاد بیشتری می‌خواهد.
- سیستم سازه: قاب خمشی، دیوار برشی و بادبند مصرف متفاوتی دارند.
- نوع سقف: تیرچه بلوک، دال، وافل یا عرشه‌ی فولادی هر کدام میلگرد متفاوتی دارند.
- کاربری: پارکینگ، انبار و ساختمان اداری بار بیشتری از مسکونی دارند.
سهم هر بخش از میلگرد
در یک اسکلت بتنی متعارف، میلگرد تقریباً این‌طور تقسیم می‌شود (به‌عنوان الگوی کلی): فونداسیون حدود یک‌پنجم تا یک‌چهارم، ستون‌ها و دیوارها حدود یک‌چهارم، و تیرها و سقف‌ها حدود نیمی از کل. قطر رایج هر بخش را در قطر میلگرد در ساختمان بخوانید.
از برآورد تا خرید
- فهرست دقیق از نقشه بگیرید: لیستوفر (جدول میلگرد به تفکیک قطر و طول) مبنای خرید است، نه عدد متر مربعی.
- پرت را حساب کنید: برای برش و هم‌پوشانی، معمولاً چند درصد به مقدار خالص اضافه می‌شود.
- تن را به شاخه تبدیل کنید: با جدول وزن میلگرد و جدول وزن تیرآهن.
- خرید مرحله‌ای: فولاد فونداسیون، اسکلت و سقف را متناسب با پیشرفت کار بخرید تا هم نقدینگی حفظ شود و هم آهن در کارگاه زنگ نزند.
قیمت روز را در صفحه‌های قیمت میلگرد و قیمت تیرآهن ببینید.
جمع‌بندی
مقدار آهن مصرفی در ساختمان برای برآورد اولیه از بازه‌های تجربی به دست می‌آید: حدود ۲۵ تا ۴۵ کیلوگرم میلگرد در متر مربع برای اسکلت بتنی، و حدود ۴۰ تا ۷۰ کیلوگرم فولاد اسکلت به‌علاوه‌ی میلگرد پی و سقف برای اسکلت فلزی. عدد قطعی را فقط نقشه و متره تعیین می‌کند.
سوالات متداول
برای ۱۰۰ متر بنا چقدر میلگرد لازم است؟ برای یک طبقه‌ی ۱۰۰ متری با اسکلت بتنی، برآورد اولیه حدود ۲٫۵ تا ۳٫۵ تن است. عدد دقیق به نقشه بستگی دارد.
اسکلت فلزی آهن بیشتری مصرف می‌کند یا بتنی؟ از نظر وزن فولاد، معمولاً اسکلت فلزی. اما در اسکلت بتنی هزینه‌ی بتن، قالب‌بندی و زمان اجرا هم اضافه می‌شود؛ مقایسه باید روی کل هزینه باشد.
چند درصد پرت در نظر بگیریم؟ به نقشه و دقت برش بستگی دارد؛ معمولاً چند درصد. لیستوفر دقیق، پرت را کم می‌کند.