در بازار ده‌ها نوع ورق فولادی با نام‌های تجاری مختلف عرضه میشود. خبر خوب این است که همه آن‌ها را میتوان با سه پرسش ساده دسته‌بندی کرد: چطور نورد شده؟ چه پوششی دارد؟ و از چه گریدی ساخته شده؟
گرم‌نورد (ورق سیاه) و سردنورد (ورق روغنی)
ورق سیاه از نورد اسلب در دمای بالا به دست می‌آید. سطح آن پوسته اکسیدی تیره دارد، ضخامت‌های بالا (از حدود ۲ تا چند ده میلیمتر) در آن رایج است و در سازه، صفحه ستون، مخازن و ماشین‌سازی مصرف میشود.
ورق روغنی حاصل نورد دوباره ورق گرم در دمای محیط است. نتیجه، ضخامت کمتر (معمولاً زیر ۳ میلیمتر)، تلرانس دقیق‌تر و سطح صاف و براق است. لایه نازک روغن از زنگ‌زدگی در دوره انبارداری جلوگیری می‌کند. بدنه لوازم خانگی، کابینت فلزی و قطعات پرسکاری مصرف‌کنندگان اصلی آن هستند.
ورق اسیدشویی ورق گرم‌نوردی است که پوسته اکسیدی آن با اسید زدوده شده است؛ یعنی قیمت و ضخامت نزدیک به گرم‌نورد با سطحی تمیزتر برای رنگ و پرسکاری.
| ویژگی | گرم‌نورد | اسیدشویی | سردنورد |
|---|---|---|---|
| بازه ضخامت رایج | ۲ تا ۵۰+ میلیمتر | ۱٫۵ تا ۴ | ۰٫۴ تا ۳ |
| کیفیت سطح | پوسته‌دار | تمیز و مات | صاف و براق |
| دقت ضخامت | متوسط | متوسط | بالا |
| قیمت نسبی | پایه | کمی بیشتر | بیشتر |
ورق‌های پوشش‌دار
- گالوانیزه: پوشش روی؛ محافظت کاتدی حتی در لبه‌های بریده‌شده. کانال کولر، سقف و لوازم خانگی.
- آلوزینک: پوشش آلیاژ آلومینیوم و روی؛ دوام بیشتر در محیط‌های مرطوب و ساحلی.
- رنگی (پیش‌رنگ): ورق گالوانیزه با رنگ کوره‌ای؛ سقف شیروانی، ساندویچ پانل و نما.
وزن پوشش روی (بر حسب گرم بر متر مربع) پارامتر کلیدی دوام است؛ درباره آن در راهنمای انتخاب ورق گالوانیزه مفصل نوشته‌ایم.
گریدهای ساختمانی: ST37 و ST52
| گرید | معادل اروپایی | تنش تسلیم حداقل تقریبی | کاربرد |
|---|---|---|---|
| ST37 | S235 | ۲۳۵ مگاپاسکال | سازه‌های عمومی، صفحه ستون، ورق اتصال |
| ST52 | S355 | ۳۵۵ مگاپاسکال | سازه‌های سنگین، پل، جرثقیل، ماشین‌آلات |
ورق ST52 با حدود ۵۰ درصد مقاومت تسلیم بیشتر، امکان کاهش ضخامت و وزن را در طراحی فراهم می‌کند؛ اما دستورالعمل جوشکاری (پیش‌گرم در ضخامت‌های بالا و انتخاب الکترود مناسب) باید رعایت شود.
ورق‌های ویژه
ورق مخازن تحت فشار: A516 و A283
A516 برای دیگ بخار و مخازن تحت فشار طراحی شده و چقرمگی مناسبی در دماهای پایین‌تر دارد. A283 گزینه اقتصادی‌تر برای مخازن ذخیره اتمسفری است.
ورق ضدسایش
ورق ضدسایش با سختی حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ برینل، عمر قطعاتی مثل جام بیل مکانیکی، کف کامیون معدنی و قیف سنگ‌شکن را چند برابر می‌کند.
ورق آلیاژی و استیل
ورق آلیاژی (مثل CK45 و MO40) برای قالب‌سازی و قطعات ماشین به کار می‌رود. ورق استیل در گرید ۳۰۴ برای صنایع غذایی و آشپزخانه صنعتی و در گرید ۳۱۶ برای محیط‌های کلریدی و دریایی مناسب‌تر است؛ گرید ۲۰۱ ارزان‌تر است اما مقاومت خوردگی کمتری دارد.
سفارش ورق: چه اطلاعاتی بدهیم؟
- نوع و گرید (مثلاً گرم‌نورد ST37)
- ضخامت دقیق به میلیمتر
- عرض و طول (یا رول)
- تعداد ورق یا تناژ
- نیاز به برش سفارشی (ورق برشی)
خدمات برش و بازه ضخامت هر روش
| روش برش | بازه ضخامت رایج ورق فولادی | ویژگی لبه |
|---|---|---|
| گیوتین | ورق‌های نازک تا متوسط | لبه صاف، فقط برش مستقیم |
| پلاسما | نازک تا ضخیم | سریع، لبه کمی مخروطی |
| هواگاز (اکسی‌استیلن) | ضخیم و بسیار ضخیم | مناسب ضخامت‌های بالا، ناحیه متأثر از حرارت بیشتر |
| لیزر | نازک تا متوسط | دقت بسیار بالا، اشکال پیچیده |
برای قطعات سفارشی مثل بیس‌پلیت و لچکی، ورق برشی را با نقشه ابعادی سفارش دهید تا پرت و هزینه برش کاهش یابد.
تلرانس و مسطح بودن
ضخامت واقعی ورق در بازه تلرانس استاندارد نسبت به ضخامت اسمی تغییر می‌کند و ورق‌های گرم‌نورد ممکن است کمی موج یا تاب داشته باشند. برای کاربردهای دقیق (ماشین‌کاری، قالب) ورق را با تلرانس مشخص یا صاف‌کاری‌شده سفارش دهید.
انبارداری ورق
- ورق روغنی و گالوانیزه را زیر سقف و روی پالت نگه دارید؛ میعان رطوبت بین ورق‌ها عامل اصلی زنگ‌زدگی است.
- ورق‌های ضخیم را روی تکیه‌گاه‌های هم‌تراز بچینید تا تاب برندارند.
- برچسب بسته را تا زمان مصرف حفظ کنید؛ گرید و ضخامت ورق‌های مشابه به‌سادگی با هم اشتباه می‌شوند.
سؤالات متداول
تفاوت ورق سیاه و روغنی در قیمت چقدر است؟
ورق سردنورد به دلیل مرحله نورد اضافه، معمولاً قیمت هر کیلوی بالاتری دارد. تفاوت دقیق را در جدول‌های قیمت روز همین سایت ببینید.
برای سقف سوله کدام ورق بهتر است؟
در اغلب اقلیمها ورق رنگی یا گالوانیزه با ضخامت ۰٫۵ تا ۰٫۷ میلیمتر؛ در مناطق مرطوب و ساحلی آلوزینک یا پوشش سنگینتر پیشنهاد میشود.
ورق ST52 را میتوان جایگزین ST37 کرد؟
از نظر مقاومت بله، اما هزینه بیشتری دارد. معمولاً فقط زمانی توجیه دارد که طراحی از مقاومت بیشتر برای کاهش ضخامت استفاده کند.
ورق A516 را میتوان بهجای ST52 در سازه استفاده کرد؟
از نظر مقاومت ممکن است مناسب باشد، اما معمولاً گرانتر است و منطق اقتصادی ندارد مگر اینکه الزامات چقرمگی خاصی وجود داشته باشد.
جمع‌بندی
ورق مناسب را با پاسخ به سه پرسش «نورد، پوشش، گرید» انتخاب کنید. برای کاربردهای ویژه، استاندارد را دقیق مشخص کنید تا کالای جایگزین نامناسب تحویل نگیرید. قیمت روز همه انواع را در قیمت ورق مقایسه کنید.
تحریریه سایت آهن
تیم محتوای سایت آهن متشکل از کارشناسان بازار فولاد و مهندسان سازه است و مطالب را بر اساس استانداردهای فنی و داده‌های قیمت روز همین سایت تهیه می‌کند.