یکی از پرتکرارترین سؤال‌ها این است که «برای دهانه‌ی X متری چه تیرآهنی لازم است؟». پاسخ قطعی را فقط محاسبهی سازه می‌دهد، چون سایز تیر به بار، نوع سقف، شرایط تکیه‌گاه و ضوابط آیین‌نامه بستگی دارد. این مقاله فقط برای برآورد اولیه‌ی هزینه و آشنایی با منطق انتخاب است.
چه عواملی سایز تیرآهن را تعیین می‌کنند؟
- طول دهانه: هرچه دهانه بلندتر باشد، تیر عمیق‌تری لازم است.
- بار: وزن سقف، کف‌سازی، دیوارها و بار زنده (کاربری مسکونی، تجاری، انبار).
- نوع اتصال تیر: ساده یا گیردار؛ تیر گیردار با مقطع کوچک‌تری همان دهانه را پوشش می‌دهد.
- محدودیت خیز (افتادگی): تیر نباید بیش از حد مجاز خم شود، حتی اگر مقاومتش کافی باشد.
- فاصله‌ی تیرها از هم: تیرهای نزدیک‌تر بار کمتری می‌گیرند.
قاعده‌ی سرانگشتی برای برآورد
برای تیرهای ساده‌ی سقف در ساختمان‌های مسکونی معمولی، عمق تیر حدود یک‌بیستم تا یک‌بیست‌وپنجم دهانه برآورد میشود. یعنی برای دهانه‌ی ۴ متری عمقی در حدود ۱۶ تا ۲۰ سانتی‌متر. این عدد فقط برای تخمین تناژ و هزینه است و ممکن است محاسبهی واقعی سایز بزرگ‌تر یا کوچک‌تری بدهد.
انتخاب نهایی سایز تیرآهن با مهندس سازه است. تیرِ کوچک‌تر از محاسبه، خطر جانی دارد.
IPE یا هاش؟
برای تیر معمولاً IPE انتخاب میشود چون نسبت به وزنش ممان اینرسی بیشتری در جهت قوی دارد. برای ستون هاش (HEA یا HEB) مناسب‌تر است. جزئیات و وزن هر سایز: جدول وزن تیرآهن · جدول اشتال
از برآورد تا خرید
- تعداد و طول تیرها را از نقشه استخراج کنید.
- وزن کل را با جدول وزن حساب کنید یا از برآورد مصالح کمک بگیرید.
- قیمت کیلویی کارخانه‌ها را مقایسه کنید: قیمت تیرآهن
سؤالات متداول
تیرآهن ۱۴ برای چند متر دهانه مناسب است؟
در برآورد اولیه برای دهانههای کوتاه سقفهای سبک استفاده میشود؛ اما سایز قطعی را فقط محاسبهی سازه مشخص میکند.
می‌توانم به‌جای تیرآهن بزرگ از دو تیرآهن کوچک استفاده کنم؟
فقط اگر طراح محاسبه و تأیید کند؛ ظرفیت دو تیر کوچک لزوماً با یک تیر بزرگ برابر نیست.