نگهداری آهن آلات در کارگاه؛ جلوگیری از زنگ‌زدگی و آسیب

آهنی که سالم خریده می‌شود، ممکن است در چند هفته دپوی نادرست زنگ بزند، خم شود یا قاطی شود. نگهداری آهن آلات در کارگاه کار پیچیده‌ای نیست، اما رعایت‌نکردن چند اصل ساده هم هزینه دارد و هم کیفیت سازه را پایین می‌آورد.

#اصول کلی نگهداری آهن آلات

• روی زمین نگذارید. آهن را روی چهارتراش چوبی یا تکیه‌گاه بتنی، با فاصله از خاک و آب بچینید.
• شیب بدهید. دپو کمی شیب داشته باشد تا آب باران روی سطح نماند.
• بپوشانید ولی خفه نکنید. برزنت یا نایلون از باران محافظت می‌کند، اما اگر هوا جریان نداشته باشد، رطوبت زیر پوشش می‌ماند و زنگ را تشدید می‌کند.
• تفکیک کنید. هر سایز و هر رده جدا، با برچسب خوانا.
• اول‌وارد، اول‌مصرف. بار قدیمی‌تر زودتر مصرف شود.

#میلگرد

میلگرد را به تفکیک قطر و رده، روی تکیه‌گاه‌هایی با فاصله‌ی مناسب بچینید تا شاخه‌ها شکم ندهند. پلاک بندیل را تا زمان مصرف نگه دارید؛ بدون آن، تشخیص A2 از A3 فقط از روی آج ممکن است (علائم روی میلگرد). میلگرد را در مسیر تردد ماشین‌آلات و در تماس با گل و روغن قالب قرار ندهید؛ روغن و گل چسبندگی بتن به میلگرد را کم می‌کند.

#تیرآهن و ناودانی

تیرآهن را روی جان (به حالت ایستاده) یا روی بال، با تکیه‌گاه در چند نقطه بچینید تا تاب برندارد. ارتفاع دپو را محدود کنید و برای جلوگیری از غلتیدن، از گوه استفاده کنید. شاخه‌های ۱۲ متری را با جرثقیل و تسمه‌ی مناسب جابه‌جا کنید، نه با کشیدن روی زمین.

#ورق

• ورق سیاه ضخیم را می‌توان در فضای باز روی تکیه‌گاه و زیر پوشش نگه داشت.
• ورق روغنی و گالوانیزه باید در فضای سرپوشیده و خشک باشند. آب محبوس بین برگ‌ها باعث زنگ در ورق روغنی و «سفیدک» در ورق گالوانیزه می‌شود.
• کویل را روی پایه‌ی مخصوص بگذارید تا لبه‌ها له نشود.

#لوله و پروفیل

لوله و قوطی را به‌صورت افقی و هم‌سایز روی هم بچینید و دو طرف دپو را مهار کنید. داخل لوله آب جمع نشود. پروفیل‌های جدارنازک زیر بار سنگین له می‌شوند؛ آن‌ها را بالای دپو قرار دهید.

#زنگ‌زدگی؛ چه مقدار قابل قبول است؟

لایه‌ی نازک زنگ سطحی که با برس سیمی پاک می‌شود، برای میلگرد و مقاطع سازه‌ای معمولاً مشکلی ایجاد نمی‌کند. اما زنگ پوسته‌ای، حفره‌دار یا لایه‌لایه که از ضخامت فلز کم کرده، قابل قبول نیست و باید پیش از مصرف بررسی شود. بهترین راه این است که آهن را نزدیک به زمان مصرف بخرید؛ خرید مرحله‌ای هم نقدینگی را حفظ می‌کند و هم مدت دپو را کوتاه.

#ایمنی انبار آهن

• مسیر تردد بین دپوها باز و هموار باشد.
• ارتفاع چیدمان از حد ایمن بالاتر نرود و بار سنگین پایین قرار گیرد.
• هنگام باز کردن تسمه‌ی بندیل، کسی جلوی بار نایستد.
• دستکش، کفش ایمنی و کلاه برای کارگران الزامی است.
• هنگام تخلیه، وزن و تعداد را همان‌جا کنترل کنید (چک‌لیست تحویل بار).

#اشتباه‌های رایج

• ریختن آهن روی خاک و گل.
• پوشاندن کامل با نایلون بدون راه تهویه.
• قاطی شدن سایزها و رده‌ها پس از باز شدن بندیل.
• نگهداری طولانی ورق روغنی در فضای باز.
• دپو کردن در گودی‌ای که آب باران در آن جمع می‌شود.

#جمع‌بندی

نگهداری آهن آلات یعنی سه کار: دور نگه داشتن از آب و خاک، چیدمان منظم و تفکیک‌شده، و کوتاه کردن زمان بین خرید و مصرف. با همین سه اصل، آهن تا روز مصرف سالم می‌ماند.

#سوالات متداول

آهن را چند وقت می‌توان در فضای باز نگه داشت؟ به آب‌وهوا بستگی دارد. در هوای خشک و با دپوی درست، چند ماه مشکلی نیست؛ در منطقه‌ی مرطوب و ساحلی، زنگ خیلی زودتر شروع می‌شود.

میلگرد زنگ‌زده را باید تمیز کرد؟ زنگ سست و پوسته‌ها را با برس سیمی بردارید. زنگ نازک چسبیده معمولاً نیازی به پاک‌سازی ندارد.

برای جلوگیری از زنگ، روغن بزنیم؟ روی میلگرد خیر؛ روغن چسبندگی به بتن را از بین می‌برد. برای ورق و قطعات صنعتی، روغن محافظ یا ضدزنگ مناسب است.