شاخه‌ی میلگرد ۱۲ متر است، اما ستون و تیر و دیوار از این بلندترند. پس میلگردها باید جایی به هم وصل شوند. رایج‌ترین روش این وصله، اورلپ میلگرد است؛ روشی ساده که اگر کوتاه یا در جای نادرست اجرا شود، نقطه‌ی ضعف سازه می‌شود.
طول وصله را نقشه‌ی سازه تعیین می‌کند. اعداد این مقاله برای آشنایی و برآورد است.
اورلپ میلگرد چیست؟
اورلپ (وصله‌ی پوششی) یعنی قرار دادن دو میلگرد در کنار هم به طول مشخص و بستن آن‌ها با سیم آرماتوربندی. نیرو از یک میلگرد به بتن اطراف و از بتن به میلگرد دوم منتقل می‌شود. سیم فقط برای ثابت نگه داشتن است و نیرویی منتقل نمی‌کند؛ پس طول هم‌پوشانی است که اهمیت دارد.
طول اورلپ چقدر است؟
طول هم‌پوشانی به چند چیز بستگی دارد: قطر میلگرد، رده‌ی فولاد، مقاومت بتن، کششی یا فشاری بودن میلگرد، و موقعیت آن در عضو. در عمل، طول وصله‌ی کششی اغلب حدود ۴۰ تا ۶۰ برابر قطر میلگرد به دست می‌آید. مثلاً برای میلگرد ۲۰، حدود ۸۰ تا ۱۲۰ سانتی‌متر. بتن ضعیف‌تر و میلگرد قوی‌تر، طول بیشتری می‌خواهد. عدد دقیق در جدول وصله‌ی نقشه نوشته شده است.
محل مناسب وصله
- وصله را در ناحیه‌ای بگذارید که تنش کششی کمتر است، نه در محل بیشترین لنگر.
- در ستون‌ها، آیین‌نامه‌ها برای سازه‌های مقاوم در برابر زلزله وصله را در نیمه‌ی میانی ارتفاع ستون می‌خواهند، نه درست بالای کف که ناحیه‌ی بحرانی است.
- همه‌ی میلگردها را در یک مقطع وصله نکنید. وصله‌ها باید پله‌ای (یکی‌درمیان) باشند.
- در طول وصله معمولاً خاموت‌گذاری متراکم‌تر لازم است (خاموت چیست).
روش‌های دیگر وصله
| روش | توضیح | کاربرد |
|---|---|---|
| اورلپ | هم‌پوشانی و بستن با سیم | رایج‌ترین روش برای قطرهای کوچک و متوسط |
| کوپلر (وصله‌ی مکانیکی) | مهره‌ی رزوه‌دار یا پرسی که دو سر میلگرد را به هم وصل می‌کند | قطرهای بزرگ و مقاطع پرتراکم |
| جوش | جوش سربه‌سر یا با وصله‌ی کمکی | فقط با میلگرد جوش‌پذیر و طبق دستور نقشه |
برای میلگردهای قطور، اورلپ هم فولاد زیادی مصرف می‌کند و هم مقطع را شلوغ می‌کند؛ در این موارد کوپلر به‌صرفه‌تر است.
اورلپ چقدر میلگرد اضافه مصرف می‌کند؟
وصله‌ها بخشی از «پرت» ناگزیر پروژه‌اند. در برآورد اولیه، سهم هم‌پوشانی و برش را چند درصد وزن خالص در نظر می‌گیرند؛ لیستوفر دقیق این عدد را مشخص می‌کند. روش برآورد کل فولاد در مقدار آهن مصرفی در ساختمان آمده و قیمت روز در صفحه‌ی قیمت میلگرد است.
اشتباه‌های رایج
- کوتاه گرفتن طول وصله برای صرفه‌جویی در میلگرد.
- وصله‌ی همه‌ی میلگردهای ستون درست بالای کف طبقه.
- فاصله افتادن بین دو میلگرد وصله‌شده به‌جای تماس یا فاصله‌ی مجاز.
- وصله در ناحیه‌ی اتصال تیر و ستون.
- تکیه بر جوش خال در کارگاه به‌جای طول هم‌پوشانی کافی.
جمع‌بندی
اورلپ میلگرد ساده‌ترین روش وصله است، به شرط اینکه طول کافی، محل درست و چیدمان پله‌ای داشته باشد. برای قطرهای بزرگ، کوپلر جایگزین بهتری است. در هر حال، جدول وصله‌ی نقشه مرجع نهایی است.
سوالات متداول
طول اورلپ میلگرد ۱۶ چقدر است؟ به‌عنوان برآورد، حدود ۶۵ تا ۹۵ سانتی‌متر (۴۰ تا ۶۰ برابر قطر). عدد دقیق را از نقشه بگیرید.
آیا می‌توان میلگردهای با قطر متفاوت را اورلپ کرد؟ بله؛ طول وصله بر اساس ضوابط نقشه و معمولاً با توجه به میلگرد کوچک‌تر و طول مهاری میلگرد بزرگ‌تر تعیین می‌شود.
کوپلر بهتر است یا اورلپ؟ برای قطرهای کوچک، اورلپ ارزان‌تر و ساده‌تر است. برای قطرهای بزرگ و مقاطع پرمیلگرد، کوپلر فولاد کمتری مصرف می‌کند و بتن‌ریزی را آسان‌تر می‌کند.